تقویت تولید ملی و فرهنگ جهاد اقتصادی؛ ارکان اصلی اقتصاد مقاومتی

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری ـ تحلیلی طلیعه، متن زیر یادداشتی است که از کتاب قتصاد مقاومتی؛ درآمدی بر مبانی، سیاست ها و برنامه عمل نوشته دکتر حجت الله عبدالملکی استاد دانشگاه امام صادق(ع) أخذ شده است:

اهمیت تولید ملی

اگر دو رکن اصلی اقتصاد مقاومتی مطرح شود، رکن اول، تقویت تولید ملی و رکن دوم، فرهنگ جهاد اقتصادی است؛ در واقع می توان گفت که به جز این دو مورد، در اقتصاد مقاومتی مطلب دیگری مطرح نیست؛ از این رو تولید ملی اهمیت خیلی زیادی دارد.

برای روشن تر شدن این مسئله که چرا تولید ملی اهمیت دارد و در حوزه اقتصاد مقاومتی مورد تاکید است، لازم است به بررسی اثراتی که تقویت تولید ملی دارد، بپردازیم و آن تاثیری را که در خنثی سازی توطئه ها و خصومت های اقتصادی دشمنان می تواند داشته باشد، تبیین کنیم.

می توان برای تقویت تولید ملی، شش اثربسیار مهم بیان کرد که این شش اثر، هرکدام به نوعی خنثی کننده بخشی از برنامه های اقتصادی دشمنان علیه کشور است:

اولین اثر تقویت تولید ملی، افزایش موجودی کالا در اقتصاد است. یکی از اهداف عملیاتی دشمنان ایران در حوزه اقتصاد، کمبود کالا و قحطی است و طبیعی است با تقویت تولید ملی، نیازمندی های جامعه در داخل کشور تولید می شود و آن وضعیت کمبود کالا و قحطی محقق نخواهد شد.

دومین اثر تقویت تولید ملی، کاهش تورم است. این مطلب براساس قواعد اولیه اقتصاد، کاملا عقلانی و منطقی است که با افزایش مقدار تولید و با افزایش موجودی کالا در اقتصاد، اگر شرایط دیگر ثابت باشند، قیمت کالا کاهش پیدا می کند و یا این که دست کم سرعت رشد قیمت کالاها کاهش پیدا می کند؛ یعنی تورم کم می شود. پس دومین اثر تقویت تولید ملی، قطعا کاهش تورم و کاهش سطح قیمت ها خواهد بود.

سومین اثر، کاهش وابستگی به کالاهای خارجی است؛ طبیعتا اگر ایران تولید ملی را تقویت کند، به نحوی که کمیت و کیفیت کالاهای داخلی بهبود پیدا کند، مقدار تولید افزایش یابد و کیفیت کالاها نیز بهتر شود، خود به خود تمایل مصرف کننده ایرانی برای خرید کالاهای خارجی کمتر خواهد شد و این، یعنی کاهش وابستگی به کالای خارجی و کاهش وابستگی به به کالای خارجی یعنی کاهش نیاز به لرز که در واقع اثر چهارم تولید ملی است.

اثر چهارم، کاهش نیاز به ارز است. اگر بتوان نهاده هایی که برای تولید نیاز است در داخل کشور تولید کرد، این خود یک گام در جهت تقویت تولید ملی است؛ یعنی برای واردات نهاده ها نیاز کمتری به ارز خواهد بود؛ یعنی هم برای خود کالاهای نهایی و هم برای واردات نهاده های تولید، به ارز کمتری نیاز است و کاهش نیاز کشور به ارز اتفاق می افتد.

اثر پنجم تقویت تولید ملی، افزایش اشتغال و درآمد خواهد بود. یکی از نیازمندی های تولید، نیروی کار است؛ می توان با تقویت تولید ملی، شرایط را برای استخدام تعداد بیشتری نیروی کار فراهم کرد و این کار، موجب کاهش بیکاری می شود. همچنین اگر تقویت تولید ملی باعث تقویت سودآوری در بخش تولید شود، منجر به افزایش درآمد کسانی خواهد شد که هم اکنون در بخش تولید، مشغول به فعالیت هستند.

اثر ششم که بسیار حائز اهمیت است، افزایش درآمدهای دولت است. دولت برای انجام وظایف خودش به درآمد احتیاج دارد. وابستگی بسیار زیاد درآمد دولت های مختلف به نفت، باعث شد که تحریم های نفتی فشار نسبتا قابل توجهی به اقتصاد ایران وارد کند. اگر اقتصاد ایران بتواند به صورت قابل توجهی تولید ملی را افزایش دهد، بودجه دولت تقریبا از نفت جدا می شود و از طریق مالیات هایی که مربوط به تولید است، درآمدهای دولت تامین می شود

تولید ملی و خصومت های خارجی

خصومت خارجی آن است که دشمنان ایران از خارج از مرزها و به طور مشخص، اعمال تحریم می کنند.

تعداد زیادی از تحریم هایی که اتخاذ شده اند، به طور مستقیم یا به طور غیرمستقیم به دنبال کاهش تولید ملی و کاهش ظرفیت اقتصادی درونی ایران در بخش تولید بوده اند.

به عنوان مثال، تحریم تکنولوژیکی -که تکنولوژی و دانش فنی در اختیار ایران قرار نگیرد- اولین و مستقیم ترین اثری که دارد، بر روی بخش تولید خواهد بود.

 تحریم نهاده های تولید، جزء تحریم های تجاری بوده و باز در جهت کاهش تولید ملی بوده است. تحریم های بانکی و نفتی به طور غیرمستقیم باز تولید ملی را هدف گرفته است.

اگر ایران در اثر تحریم های بانکی و نفتی، ارز نداشته باشد یا همان ارز کمی که دارد، با قیمت بسیار گران در اختیار تولیدکننده قرار بگیرد، این کار یعنی تولیدکننده امکان وارد کردن آن نهاده های ضروری را که از خارج کشور تامین می شود، نخواهد داشت و تولیدش دچار چالش و مشکل خواهد شد.

جهت گیری بعضی دیگر از تحریم های تجاری که اعمال شده، به سمت تولید است؛ به عنوان مثال، تحریمی که در خصوص صادرات محصولات پتروشیمی تصویب و علیه ایران اعمال شد، خود به خود می توانست این طور بر اقتصاد ایران اثر داشته باشد که تولید بخش پتروشیمی ایران را کاهش بدهد؛ چون مشتری های خارجی وجود نخواهند داشت.

 پس خصومت های خارجی و انواع تحریم ها به نوعی در جهت کاهش تولید ملی ایران بوده است.

تولید ملی و خصومت های داخلی

خصومت های داخلی را می توان به دو دسته تقسیم کرد: یک دسته از خصومت ها مربوط به فرهنگ تولید و در ارتباط با تولیدکنندگان است و دسته دوم خصومت های داخلی، بحث عدم پشتیبانی نظام حقوقی و اجرائی کشور از تولید ملی است.

در بخش اول که در واقع بحث فرهنگی مربوط به تولید یا آسیب های فرهنگی تولید است، مطالعات زیادی انجام شده که جمع بندی نتایج بخشی از آن مطالعات در این جا بیان می شود.

در بعد فرهنگی، تولید در ایران، با مشکلات و نارسایی هایی مواجه است. بخشی از این مشکلات، مشکلات تربیتی و مربوط به شخصیت فردی و اجتماعی مردم و تولیدکنندگان است. مشکلاتی مثل: ریسک گریزی، عدم مسئولیت پذیری، فقدان روحیه کار گروهی و مشارکتی و تنبلی و… این ها برخی از مشکلات تربیتی است که تولید ایران را زمین گیر می کند.

از دیگر مشکلات موجود، بهره وری پایین در استفاده از عوامل تولید است. همچنین عدم حاکمیت اصول عقلانی در تصمیم گیری های مرتبط با تولید مثل: قانون گریزی، فقدان نگاه بلندمدت و اجتماعی و عدم توازن توقعات، فقدان یک چارچوب اعتقادی و اخلاقی و شرعی در تصمیم گیری تولیدی، از مشکلات جدی در اقتصاد ایران هستند. مفاهیمی مثل رزق و برکت که عقاید اقتصادی اسلامی هستند، متاسفانه تا حدودی در جامعه ایران مغفول مانده اند.

 یکی از مشکلات دیگر در این بخش، فقدان روحیه کارآفرینی است. برخی از تولیدکنندگان ایران دانش فنی کافی برای کارآفرینی ندارند. گروهی ریسک پذیر نیستند، تعدادی از قدرت خلاقیت و نوآوری خود استفاده نمی کنند و در نهایت، آخرین مشکلی که در این بخش مطرح می شود، فقدان آموزش های صحیح دینی و علمی در ابعاد فعالیت اقتصادی است.

 بعد دوم خصومت های داخلی، بحث عدم حمایت کافی نظام حقوقی و اجرایی است. متاسفانه فضای اقتصادی کشور در راستای حمایت از تولید ملی نیست و انگیزه کافی را برای تولید و تولیدکننده ایجاد نمی کند؛ بلکه اقتصاد و سرمایه ها را به سمت فعالیت های غیرمولد، به سمت سفته بازی و خرید و فروش کالاهایی که در جریان خرید و فروش آنها ارزش افزوده خاصی ایجاد نمی شود، سوق می دهد.

پس لازم است نظام حقوقی و اجرایی کشور به نحوی اصلاح و تغییر پیدا کند که این ظرفیت تولید کشور را به فعلیت برساند و از معطل ماندن نهاده های تولید و همچنین بهره برداری ناکارآمد و استفاده از روش های نامطلوب در تولید، جلوگیری بکند.*

*حجت الله عبدالملکی، کتاب اقتصاد مقاومتی؛ درآمدی بر مبانی، سیاست ها و برنامه عمل، انتشارات سدید.

انتهای پیام/